Ο έρωτας στα χρόνια της χολέρας

Gabriel Garcia Marquez
Εκδόσεις: Α. Α. Λιβάνη
Σελίδες: 479
Τίτλος πρωτοτύπου: El amor en los tiempos del colera
Μετάφραση: Κλαίτη Σωτηριάδου

Περνώντας τα σύνορα του Περού έφτασα στην γειτονική του Κολομβία, για να συναντήσω τον, μεγάλο νομπελίστα από το 1982, Gabriel Garcia Marquez. Ο έρωτας στα χρόνια της χολέρας, ένα από τα πολύ σημαντικά βιβλία που έγραψε ο συγγραφέας το 1985, περίπου τρία χρόνια μετά την απονομή του μεγάλου λογοτεχνικού βραβείου, και έχει συγκινήσει τόσο και τόσο κόσμο. Και νομίζω όχι άδικα.

Η πλοκή τοποθετείται στα τέλη του 19ου αιώνα ως και τις αρχές του 20ου. Τόπος που διαδραματίζεται μια χώρα της Καραϊβικής που δεν κατονομάζεται και μια επίσης ανώνυμη παραλιακή πόλη. Ο Φλορεντίνο Αρίσα είναι ένας νέος από φτωχή μάλλον οικογένεια και ερωτεύεται κεραυνοβόλα μια νεότερη του έφηβη, την πανέμορφη Φερμίνα Δάσα. Ο έρωτας τους είναι πλατωνικός και συμβαίνει με τη μορφή αλληλογραφίας ανάμεσα στους δυο νέους. Λίγο αργότερα συμφωνούν να παντρευτούν αφού η κοπέλα επιστρέψει από την επαρχία όπου θα ταξιδέψει μαζί με τον πατέρα της για να επισκεφθεί κάποιους συγγενείς. Η επιστροφή της όμως την βρίσκει αλλαγμένη καθώς έχει αλλάξει ξαφνικά γνώμη και θεωρεί πως ο επικείμενος γάμος ήταν μια λάθος απόφαση και τον ακυρώνει. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά μετά από λίγο καιρό βλέπει την αγαπημένη του να παντρεύεται κάποιον άλλο άντρα, ένα διακεκριμένο γιατρό της πόλης τους. Νιώθει βαθιά απογοητευμένος και τον κυριεύει η μελαγχολία. Η μητέρα του προσπαθεί να τον συνεφέρει μιας και είναι καθημερινή αυτόπτης μάρτυρας του βασάνου που περνάει ο γιος της. Τα χρόνια περνούν, η ζωή προχωράει, ο Φλορεντίνο γνωρίζει άλλες γυναίκες κατά τη διάρκεια των ετών, αλλά καμιά δεν μπορεί να αντικαταστήσει την γυναίκα των ονείρων του, η οποία έχει πλέον τη δική της οικογένεια και έναν σχετικά ευτυχισμένο γάμο. Ο ίδιος όσο και να βρίσκει εφήμερη ευτυχία στις προσωρινές σχέσεις που αναπτύσσει, όσο και η επαγγελματική του καθιέρωση να κάνει άλματα προόδου, όσο και τα χρόνια να περνούν, το μυαλό του είναι διαρκώς κολλημένο σ' αυτήν. Και περιμένει την κατάλληλη ευκαιρία και επιμένει, μέχρι να λυτρωθεί..

Το βιβλίο είναι ένας πραγματικός ύμνος στον έρωτα και ο Marquez αποδεικνύει ότι είναι ένας σπουδαίος αφηγητής. Δημιουργεί ένα άκρως λυρικό μυθιστόρημα με τεράστιες δόσεις ρομαντισμού χωρίς να το κάνει όμως ιδιαίτερα μελοδραματικό. Έχοντας κεντρικό θέμα ένα πολύ μεγάλο έρωτα φέρνει στο προσκήνιο, όπως πολύ συχνά γίνεται από διάφορους συγγραφείς με παρόμοιο αντικείμενο στα έργα τους, το πως μια τόσο μεγάλη αγάπη μετατρέπεται σε εμμονή, μέχρι που φτάνει στα όρια της "αρρώστιας". Είναι όμως τόσο ανθρώπινα, γήινα και ρεαλιστικά τα γεγονότα που περιγράφει, που δε μπορούν να σε αφήσουν ασυγκίνητο μπροστά στο μεγαλείο των συναισθημάτων που συνθέτει στις σελίδες του. Ένα επίσης πολύ ενδιαφέρον στοιχείο είναι πως δεν καταπιάνεται μόνο με τη συγκεκριμένη περίπτωση αλλά εξετάζει τις μορφές που παίρνει ο έρωτας από διαφορετικά πρίσματα κάθε φορά. Έτσι παρακολουθούμε την ρομαντική του πλευρά, τη συζυγική, την εφήμερη, τον παράνομο αλλά και τον πληρωμένο έρωτα μέσα από τις σελίδες του βιβλίου. Και εκτός των άλλων η όλη ιστορία έρχεται να σταθεί σαν μια διαφορετική μορφή αγάπης σε σχέση με τον σύγχρονο-μοντέρνο έρωτα των ημερών μας δείχνοντας μας την αγνή, πιο ταπεινή και όμορφη οδό στις σχέσεις που αναπτύσσουμε. Ακόμα, εξαιρετικά νομίζω πως θίγεται η πορεία του ανθρώπου στη ζωή και πως τα χρόνια επιδρούν πάνω στο σώμα αλλά και στο πνεύμα. Συναισθηματικό και πανέμορφο βιβλίο.

Ποιος σκότωσε τον Παλομίνο Μολέρο;

Mario Vargas Llosa
Εκδόσεις: Εξάντας
Σελίδες: 175
Τίτλος πρωτοτύπου: Quien mato a Palomino Molero?
Μετάφραση: Τασία Παναγοπούλου

Διασχίζοντας την στενή λωρίδα της γης που ονομάζεται Χιλή προς το βορά, συναντάμε το Περού. Εκεί όπου δεσπόζει η μορφή αυτού του σπουδαίου και ενός από τους πλέον αγαπημένους μου συγγραφείς, με όνομα Mario Vargas Llosa. Αυτή τη φορά επέλεξα να ασχοληθώ με κάτι το όχι τόσο δημοφιλές στο κοινό από τα έργα του, με αυτό το μικρό σχετικά βιβλιαράκι των 175 σελίδων. Και για πέμπτη συνεχή φορά ο συγγραφέας δε με άφησε απογοητευμένο.

Στα του βιβλίου. Βρισκόμαστε στο νότιο Περού, μέσα της δεκαετίας του '50. Ένας νεαρός, νεοσύλλεκτος σμηνίτης της πολεμικής αεροπορίας βρίσκεται δολοφονημένος και άγρια βασανισμένος στην έρημο και ο πιτσιρικάς που ανακαλύπτει το πτώμα του σπεύδει να ειδοποιήσει τις αρχές της περιοχής. Ο χωροφύλακας Λιτούμα μένει άναυδος μπροστά στο αποτρόπαιο θέαμα που αντικρίζει και αναρωτιέται πως μπορεί κάποιος να διέπραξε κάτι τόσο φρικτό. Μαζί με τον προϋστάμενό του, τον υπομοίραρχο Σίλβα, αναλαμβάνουν να εξιχνιάσουν το απεχθές έγκλημα. Έτσι ρίχνονται στην αναζήτηση του δολοφόνου του Παλομίνο Μολέρο. Όσο οι μέρες περνούν η πίεση από την τοπική κοινωνία για απόδοση της δικαιοσύνης είναι μεγάλη καθώς όλοι φαίνεται να πιστεύουν πως η μη ανεύρεση του ενόχου συμβαίνει ακριβώς επειδή έγινε από "μεγάλα κεφάλια" τα οποία δεν μπορεί να αγγίξει ο νόμος. Σκόρπια στοιχεία τους οδηγούν στο συμπέρασμα πως η λύση του μυστηρίου ξεκινά από την βάση στην οποία υπηρετούσε ο νεαρός σμηνίτης και σιγά σιγά οδηγούνται προς συμπεράσματα για την υπόθεση και σε  αποκαλύψεις που είναι τραγικές. Κατά την διάρκεια των ημερών αυτών παρακολουθούμε και τον έρωτα του Σίλβα για μια παντρεμένη γυναίκα.

Να και άλλη μια πλευρά του Llosa που δεν είχα συναντήσει ως τώρα. Σ' αυτό το βιβλίο λοιπόν ο συγγραφέας καταπιάνεται με μια ιστορία μυστηρίου με αστυνομικό περιεχόμενο. Αν τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα ενός αστυνομικού μυθιστορήματος είναι η ασταμάτητη δράση, οι άλυτοι γρίφοι, οι σπαζοκεφαλιές και οι συνεχείς ανατροπές, να ξέρετε ότι εδώ δε θα τα βρείτε. Η υπόθεση είναι απλή και σύντομα καταλαβαίνει κανείς τι πρόκειται να συμβεί και ποια περίπου θα είναι η καταλήξη της ιστορίας. Βέβαια υπάρχει και το στοιχείο που δεν περιμένεις. Αυτό όμως που μπορεί να βρει κάποιος σε αυτό το βιβλίο είναι: Μια γοητευτική πλοκή, μια γλώσσα που είναι πανέμορφη και λιτή, μια άψογη αναπαράσταση της τοπικής κοινωνίας. Οι δύο κύριοι χαρακτήρες του βιβλίου είναι καταπληκτικά δημιουργημένοι, με αντιθέσεις που συνθέτουν απίθανους διαλόγους. Εξάλλου σχεδόν όλο το βιβλίο είναι γραμμένο με μορφή διαλόγου που δεν κουράζει ούτε στιγμή. Η απουσία περιγραφών περνάει απαρατήρητη. Έντονο το στίγμα του συγγραφέα να σχολιάσει επικριτικά την δομή του Περουβιανού στρατού αλλά και της πολιτικής λειτουργίας γενικότερα αναδεικνύοντας την διαφθορά που κυριαρχεί σε όλα τα επίπεδα όπου η εντιμότητα και η εργατικότητα δεν είναι στοιχεία που ανταμείβονται αλλά αντίθετα πολλές φορές σε καθιστούν ανίσχυρο. Τέλος, το χιουμοριστικό στοιχείο στην υπόθεση έρωτας είναι εμφανές και πετυχημένο. Το διάβασα σε μια καθισιά χωρίς να σηκώσω καθόλου κεφάλι παρά μόνο για ένα τσιγάρο. Είναι πανεύκολο, σύντομο και απολαυστικό. Αυτός ο συγγραφέας, μου φαίνεται πως ότι γράφει είναι πολύ καλό. Διαφορετικά, μάλλον έχω πάθει ψύχωση με τα βιβλία του. Νομίζω όμως πως συμβαίνει το πρώτο από τα δύο. Άλλο ένα πολύ όμορφο βιβλίο λοιπόν.

Οι άγριοι ντετέκτιβ

Roberto Bolano
Εκδόσεις: Καστανιώτη
Σελίδες: 720
Τίτλος πρωτοτύπου: Los detectives salvajes
Μετάφραση: Κώστας Αθανασίου

Συνεχίζοντας το λογοτεχνικό μου ταξίδι στην Λατινική Αμερική, πέρασα από την Αργεντινή στην γειτονική της Χιλή. Έφτασε λοιπόν η ώρα να γνωρίσω το παγκόσμιο συγγραφικό φαινόμενο και πρόωρα χαμένο, από το 2003 συγγραφέα, που ακούει στο όνομα Roberto Bolano. Δεν έχω αποκτήσει ακόμα το πολυσυζητημένο 2666, αλλά εδώ καιρό είχα στη βιβλιοθήκη τους "Άγριους ντετέκτιβ" που με περίμεναν να τους διαβάσω.

Το βιβλίο χωρίζεται σε 3 μέρη. Στο πρώτο μέρος η πλοκή τοποθετείται στην πόλη του Μεξικού. Νοέμβριος 1975. Ο Χουάν Γκαρσία Μαδέρο είναι ένας δεκαεφτάχρονος νέος και αφηγητής της ιστορίας. Ζει με τους συγγενείς του και σπουδάζει νομική αλλά ο πόθος του είναι να γίνει ποιητής. Παρακολουθεί λοιπόν κάποια μαθήματα λογοτεχνίας και σε ένα από αυτά γνωρίζει δύο πολύ ιδιαίτερα άτομα. Τον Χιλιανό Αρτούρο Μπελάνο και τον Μεξικανό Ουλίσες Λίμα, ποιητές και οι δύο, που ηγούνται ενός νέου λογοτεχνικού κινήματος που αποκαλείται ενστικτορεαλισμός. Ο νεαρός εισχωρεί στην ομάδα τους και έρχεται σε επαφή με το φρέσκο λογοτεχνικό αίμα της εποχής του γνωρίζοντας δεκάδες νέους καλλιτέχνες αλλά και όχι μόνο, και μαζί με αυτούς ζει το ξέφρενο καλλιτεχνικό πνεύμα έχοντας πρωτόγνωρες για αυτόν εμπειρίες. Η ζωή του αλλάζει ριζικά και νιώθει ευτυχισμένος. Το τέλος του πρώτου αυτού μέρους τον βρίσκει να διαφεύγει κυνηγημένος, μαζί τους δύο ηγέτες του κινήματος και μια νεαρή πόρνη, με ένα αυτοκίνητο στα βόρεια του Μεξικού, την παραμονή της πρωτοχρονιάς του 1976.

Το δεύτερο και μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου καλύπτει χρονολογικά την περίοδο από την αρχή του '76 ως το '96. Εδώ αφηγητής δεν είναι ο νεαρός του πρώτου μέρους αλλά δεκάδες διαφορετικά πρόσωπα που αναφέρθηκαν μέχρι στιγμής στο βιβλίο αλλά και όχι μόνο. Μέσα από τις αφηγήσεις τους μαθαίνουμε την πορεία, στο πέρασμα του χρόνου, του κινήματος του ενστικτορεαλισμού αλλά και την τύχη των δύο κεντρικών ηρώων που αναφέρθηκαν παραπάνω. Οι πάμπολλες διαφορετικές αφηγήσεις μας δίνουν μέσα από διαφορετικό κάθε φορά πρίσμα τα γεγονότα που έλαβαν χώρα μέσα στα 20 αυτά χρόνια και μας ταξιδεύουν αρκετά. Μεξικό, Ισπανία, Γαλλία, Ισραήλ, Αγκόλα, Λιβερία, χώρες μέσα στις οποίες κινήθηκαν οι δυο ήρωες του βιβλίου, αλλά και πολλά άλλα πρόσωπα που έχουν εμπλοκή στην όλη ιστορία.Το τελευταίο και μικρότερο μέρος, χρονολογικά επανέρχεται ουσιαστικά στο τέλος του πρώτου μέρους συνεχίζοντας την πλοκή που διαδραματίζεται στα βόρεια του Μεξικού και καλύπτει την περίοδο από την Πρωτοχρονιά μέχρι τα μέσα Φεβρουαρίου του '76, όπου η ομάδα των τεσσάρων ατόμων βρίσκεται στα ίχνη μιας γυναικείας φιγούρας, της ποιήτριας Σεσάρεα Τιναχέρο ιδρυτή του ενστικτορεαλισμού, κάτι που έγινε τη δεκαετία του '20 αλλά σύντομα εξαφανίστηκε. Την ίδια στιγμή, ο νταβατζής της νεαρής πόρνης που είναι μαζί τους, τους καταδιώκει για να την πάρει πίσω..

Εντελώς λάτιν και άκρως βιβλιοφιλικός ο χαρακτήρας του βιβλίου. Δεκάδες ονόματα λογοτεχνών, ποιητών, καλλιτεχνών και έργων παρελαύνουν στις σελίδες του. Ψυχή του βιβλίου το Μεξικό και ο συγγραφέας μας βάζει για τα καλά στο κλίμα της εποχής δίνοντας ένα μποέμικο φόντο και μια πολύ έντονη ζωή. Πάθη, έρωτες, σεξ, ποτό, ναρκωτικά, βία και αναζήτηση μυστικών. Υπερβολικά πυκνογραμμένο και θα έλεγα απαιτητικό και όχι ιδιαίτερο εύκολο. Το πρώτο μέρος είναι απολαυστικότατο και αυτό που λέμε page turner. Στο δεύτερο μέρος ο Bolano διαλέγει τον δύσκολο δρόμο. Παρόλο που μας δίνει τα γεγονότα σε μια χρονολογική σειρά το κάνει πολύπλοκο με δεκάδες διαφορετικούς αφηγητές. Οι ιστορίες τους είναι σαν μικρά διηγήματα, άλλοτε μου ήταν πολύ ενδιαφέρουσες, κάποιες άλλες φορές μου φάνηκαν βαρετές. Ίσως να φταίει ότι ήταν πάρα πολλές στον αριθμό. Θέλει νομίζω αρκετή υπομονή καθώς κάπου χάνεσαι και δεν ξέρεις που το πάει ο συγγραφέας. Το τρίτο και τελευταίο μέρος είναι στο ύφος του πρώτου. Ξαναγίνεται εύκολο στην ανάγνωση και ουσιαστικά είναι πανέξυπνο αφού σου δίνει να καταλάβεις πολλά πράγματα για τα οποία αναρωτιόσουν νωρίτερα. Σίγουρα αποζημιώνει κάποιον που ίσως κουράστηκε κάπως μέχρι τότε το βιβλίο και προσωπικά το βρήκα πάρα πολύ ευφυές. Αυτό που θα έλεγα σε κάποιον που θα 'θελε να την γνώμη μου θα ήταν, φυσικά και να το διαβάσει, να έχει εκτός του μυαλού του την όλη φήμη που έχει δημιουργηθεί γύρω από το όνομα του συγγραφέα, να είναι υπομονετικός και γενικά να κρατήσει μικρό καλάθι ώστε να μην απογοητευθεί αν δυσκολευτεί με το στυλ του. Αριστούργημα εγώ δεν θα το έλεγα, εντούτοις χάρηκα πολύ που το διάβασα, μου άρεσε αρκετά στο μεγαλύτερο μέρος του και ναι, θα ξαναδιάβαζα Bolano ευχαρίστως.