Εγώ κι εσύ

Niccolo Ammaniti
Εκδόσεις: Καστανιώτη
Σελίδες: 123
Τίτλος πρωτοτύπου: Io e te
Μετάφραση: Ανταίος Χρυσοστομίδης

Το "Εγώ κι εσύ" είναι το τελευταίο βιβλίο που έγραψε ο Ammaniti. Ο Ιταλός συγγραφέας θεωρείται από τους πλέον πετυχημένους νέους συγγραφείς στην γειτονική μας χώρα και τα έργα του έχουν μεγάλη απήχηση στο αναγνωστικό κοινό. Μάλιστα γράφεται πως το συγκεκριμένο βιβλίο συναγωνιζόταν στην κορυφή των πωλήσεων τον "πολύ" Umberto Eco για αρκετές εβδομάδες.

Κεντρικός χαρακτήρας αυτού του βιβλίου ένας 14χρονος έφηβος που ζει με τους γονείς του στη Ρώμη. Ένα παιδί με πολύ ιδιαίτερο χαρακτήρα καθώς είναι εξαιρετικά εσωστρεφής ακόμα και με την οικογένεια του, πόσο μάλλον με τα παιδιά της ηλικίας του. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να μην έχει παρέες και φίλους αφού με κάποιο τρόπο νιώθει διαφορετικός από τους υπόλοιπους, βρίσκοντας ευχαρίστηση να απολαμβάνει χρόνο με τον εαυτό του και μόνο. Την ίδια όμως στιγμή αντιλαμβανόμενος πως είναι αποξενωμένος από τον υπόλοιπο κόσμο και μη θέλοντας να γίνεται αυτό σημείο αναφοράς από τους άλλους ακολουθεί μια δική του τακτική. Να προσπαθεί να δείχνει πως δεν διαφέρει μιμούμενος τις συνήθειες των συνομήλικων του ώστε να μην γίνεται αντικείμενο σχολιασμού. Έτσι λοιπόν λέγοντας ψέματα στους γονείς του, με πρόφαση την συμμετοχή σε μια εκδρομή που πρόκειται να διοργανώσουν οι φίλοι του, εγκαθίσταται στο υπόγειο της οικοδομής τους κρυφά. Εκεί σχεδιάζει να περάσει την εβδομάδα των χειμερινών σχολικών διακοπών του, κάνοντας αυτό που ξέρει καλύτερα από οτιδήποτε δηλαδή να αφιερώσει τον ελεύθερο χρόνο του στον εαυτό του. Μια απρόσμενη συνάντηση όμως εκεί, τον αναστατώνει και κοντεύει να τινάξει στον αέρα τα σχέδια του. Στην πορεία όμως συναντά κάποιες καινούριες καταστάσεις που μετατρέπουν την αρχική του απογοήτευση σε μια νέα πραγματικότητα, ένα φως, μια νέα αρχή, μια ελπίδα για κάτι διαφορετικό.

Το βιβλίο το βρήκα εξαιρετικά πετυχημένο. Ουσιαστικό και πολύ περιεκτικό παρά το μικρό του μεγέθους του. Αυτό που το διακρίνει είναι η εσωτερικότητα του και βασίζεται ξεκάθαρα στην γλώσσα. Η γραφή του (στο πρώτο πρόσωπο) είναι σύγχρονη, μοντέρνα χωρίς όμως υπερβολές και νομίζω πως καταφέρνει πολύ εύστοχα να αποδώσει τα συναισθήματα και τις σκέψεις του ήρωα, δίνοντας ένα ωραίο χαρακτήρα. Το βιβλίο μιλάει για μια μεγάλη αλήθεια. Για την ανάγκη του ανθρώπου στην κοινωνικότητα και την σύναψη σχέσεων. Η "μεταμόρφωση" του μικρού Λορέντζο από ένα κλειστό άτομο σε κάποιον που είναι σημαντικός για τους άλλους, η ανάπτυξη συναισθημάτων προς τρίτους, η αίσθηση του να είναι κάποιος χρήσιμος και ίσως να προσφέρει ασφάλεια στους άλλους, όλα αυτά μέσα από μια πορεία προς την ωρίμανση. Η αλήθεια είναι πως δεν γνώριζα πολλά πράγματα για τον συγγραφέα και χάρηκα που το έκανα μέσω αυτού του βιβλίου. Το διάβασα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και ευχαρίστηση σε μια καθισιά,  και αναζητώντας την βιβλιογραφία του σίγουρα θα υπάρξει και συνέχεια αφού το πρώτο δείγμα ήταν από το στυλ του βιβλίου και της γραφής που μου αρέσει πολύ. Θεωρώ πως αξίζει τον κόπο να του αφιερωθεί λίγος χρόνος για να διαβαστεί και θα αποζημιώσει αυτόν που θα το κάνει.


ΥΓ  Το τέλος του βιβλίου νομίζω πως του δίνει χαρακτήρα. Αλλά αυτό είναι καθαρά υποκειμενικό.

Μάρτιν Ντρέσλερ: Η ιστορία ενός ονειροπόλου

Steven Millhauser
Εκδόσεις: Scripta
Σελίδες: 302
Τίτλος πρωτοτύπου: Martin Dressler: The tale of an american dreamer
Μετάφραση: Γιάννης Παπαδημητρίου

Με το βιβλίο αυτό ο Millhauser κέρδισε το βραβείο Pulitzer το 1997. Είναι και το μοναδικό του βιβλίο που έχει μεταφραστεί εώς αυτή τη στιγμή στα ελληνικά και εκδόθηκε στη χώρα μας το 1998. Κάποιος αναγνώστης το απέκτησε το 1999. Μάλιστα σκέφτηκε να αποτυπώσει την χρονολογία στην πρώτη του σελίδα με στυλό και να την υπογραμμίσει γράφοντας "Σεπτέμβριος 1999". Ίσως να του άρεσε, ίσως και όχι, δεν μπορώ να το ξέρω. Από τότε μπορεί να έμεινε για πολλά χρόνια στη βιβλιοθήκη του, μπορεί και να άλλαξε πολλά χέρια. Οι κάπως κιτρινισμένες του σελίδες μαρτυρούν τα 13 χρόνια ζωής του. Έτσι κάπως λοιπόν έφτασε στα χέρια μου, αγοράζοντας το μεταχειρισμένο από κάποιο βιβλιοπωλείο. Μάλιστα πίσω από το "αυτί" του οπισθόφυλλου ανακάλυψα το bar-code με την τιμή του, σε δραχμές τότε 4700. Για την ιστορία εγώ το αγόρασα για 5 Euro.

Η πλοκή του τοποθετείται στη Νέα Υόρκη στα τέλη του 19ου αιώνα ως τις αρχές του 20ου. Μια πόλη που παρουσιάζει φοβερές ευκαιρίες και οι επιχειρήσεις ανοίγουν η μια μετά την άλλη. Πρόκειται για την ιστορία του Μάρτιν Ντρέσλερ. Ένα πανέξυπνο παιδί που βοηθάει τον πατέρα του στην οικογενειακή τους επιχείρηση, ένα καπνοπωλείο. Οι καλές σχέσεις που αναπτύσσει με έναν πελάτη τους, ρεσεψιονίστ ενός κοντινού ξενοδοχείου του δίνουν την δυνατότητα μετά από κάποια χρόνια στα 14 του να πιάσει την πρώτη του δουλειά ως γκρουμ στο ξενοδοχείο αυτό. Η εργατικότητα και η μεθοδικότητα του σύντομα αναγνωρίζονται και του δίνουν μια καλύτερη θέση ως ρεσεψιονίστ. Κάπου εκεί συλλαμβάνει και την πρώτη του επιχειρηματική ιδέα. Να αναλάβει την διαχείριση του σταντ με τα πούρα και τσιγάρα που βρίσκεται στο λόμπι του ξενοδοχείου. Η πολύ καλή του εικόνα ως υπαλλήλου του δίνει ακόμα μια προαγωγή ως γραμματέα του διευθυντή. Τα επιχειρηματικά του όνειρα διευρύνονται και δημιουργεί την πρώτη του επιχείρηση, ένα καφεστιατόριο το οποίο έχει μεγάλη επιτυχία. Το ένα κατάστημα φέρνει το άλλο και κάποια στιγμή γίνεται ιδιοκτήτης μια αλυσίδας καφεστιατορίων που απλώνονται σε όλη την πόλη.

Την ίδια εποχή μετακομίζει σε κάποιο βόρειο τμήμα της πόλης όπου και μένει μόνος του πια απολαμβάνοντας την παρέα μιας συντροφιάς γυναικών, μιας μάνας με τις δυο κόρες της, με τις οποίες δένεται και αποκτάει πολύ θερμές σχέσεις.  Παραιτείται από τη θέση του στο ξενοδοχείο αρνούμενος μάλιστα να δεχτεί την θέση του υποδιευθυντή που του προσφέρεται καθώς θεωρεί πως μια τέτοια θέση θα τον πνίξει ενώ τα όνειρα του εκείνη την εποχή καλπάζουν και αφιερώνεται στις δικές του δουλειές. Δεν σταματά όμως να ζητά το κάτι παραπάνω και όταν μαθαίνει πως το ξενοδοχείο που δούλευε δεν πάει καλά, με μια κίνηση ματ πουλάει την αλυσίδα των καφέ του και αγοράζει το ξενοδοχείο. Η επιτυχία του νεοανακαινισμένου ξενοδοχείου είναι μεγάλη, τα όνειρα του όμως ακόμα πιο μεγάλα. Μετά από κάποια χρόνια βρίσκεται να είναι ένας πανίσχυρος ιδιοκτήτης μιας αλυσίδας 3 υπερπολυτελών ξενοδοχείων στοχεύοντας συνεχώς σε κάτι παραπάνω, σε κάτι άπιαστο. Όλα αυτά μέχρι την στιγμή που κατανοεί πως τελικά το όνειρο του ήταν κάτι μπερδεμένο και όχι ακριβώς ξεκάθαρο, μέχρι τη στιγμή που καταλαβαίνει πως το όνειρο του ίσως τελικά να ήταν λάθος.

Η αφήγηση σε όλο το βιβλίο γίνεται στο τρίτο πρόσωπο χρησιμοποιώντας ωραία γλώσσα και μου φάνηκε πολύ γοητευτική. Η ιστορία είναι πάρα πολύ ενδιαφέρουσα καθώς πέρα από την προσωπική ιστορία του ήρωα μας δίνεται πολύ όμορφα και πετυχημένα η εικόνα της Νέας Υόρκης εκείνη την εποχή σαν κοινωνικό φόντο. Γενικότερα μου άρεσαν πολύ οι ιδέες και το επιχειρηματικό πνεύμα που αναδύεται μέσα από την πλοκή του βιβλίου το οποίο το βρήκα πανέξυπνο. Επίσης ενδιαφέρον παρουσιάζει η αντίθεση της αποφασιστικότητας του Μάρτιν Ντρέσλερ στην επαγγελματική του ζωή σε σχέση με την αναποφασιστικότητα του στην προσωπική του. Από την άλλη η έλλειψη άλλων ολοκληρωμένων χαρακτήρων είναι μείον αν και νομίζω πως δεν ήταν το ζητούμενο του συγγραφέα να εστιάσει σε χαρακτήρες. Το βιβλίο το διάβασα σε 3 νύχτες από 100 περίπου σελίδες την κάθε φορά. Στα 2/3 ένιωθα γοητευμένος, στο τελευταίο 1/3 όμως κάπου έχασα όχι ακριβώς το ενδιαφέρον μου, μάλλον μου φάνηκε αρκετά υπερβολική η τροπή που πήρε η πλοκή αλλά και η γλώσσα του βιβλίου καθώς βρήκα τα πρώτα σημεία που με κούρασαν κάπως. Χωρίς να έχει κάτι κακό σαν χαρακτηριστικό, το βρήκα ωραίο σαν βιβλίο που όμως θα έλεγα ότι δεν με ενθουσίασε και τόσο πολύ ώστε να το πω και σπουδαίο.

Ο Πανταλέων και οι επισκέπτριες

Mario Vargas Llosa
Εκδόσεις: Εξάντας
Σελίδες: 302
Τίτλος πρωτοτύπου: Pantaleon y las visitadoras
Μετάφραση: Τασία Χατζή

Μετά τον βίαιο και σκληροτράχηλο "Ματοβαμμένο μεσημβρινό", είχα την διάθεση να διαβάσω κάτι πιο ανάλαφρο. Θα ήθελα κάτι σε αστυνομικό ίσως ή μυστηρίου, αλλά δεν είχα κάτι τέτοιο εύκαιρο και έτσι κατέληξα στο συγκεκριμένο βιβλίο. Εκ του αποτελέσματος, δε θα μπορούσα να είχα κάνει καλύτερη επιλογή.

Το βιβλίο είναι ευχάριστο, διασκεδαστικό, ότι πρέπει για να σε χαλαρώσει. Η στρατιωτική ηγεσία του Περουβιανού στρατού αντιμετωπίζοντας κάποια πολύ ιδιαίτερα προβλήματα στις μονάδες της στην περιοχή της Αμαζονίας (σεξουαλικές διαταραχές των φαντάρων), προσπαθεί να βρει μια λύση ώστε να δώσει σε αυτά ένα τέλος ή τουλάχιστον να τα καταπραΰνει. Ποια είναι αυτή η λύση; Να οργανώσει μια ειδική επιχείρηση η οποία θα χαίρει άκρας μυστικότητας και να τροφοδοτεί τους στρατιώτες με ιερόδουλες ώστε να τους τονώνει το ηθικό κρατώντας τους ταυτόχρονα ήρεμους. Αναθέτει την αποστολή αυτή στον λοχαγό Παντόχα, τον ήρωα του βιβλίου ο οποίος χαρακτηρίζεται από την πιστή αφοσίωση του στο σώμα. Ο τελευταίος μετακομίζει στην περιοχή του Ικίτος και αρχίζει να οργανώνει όλο το σχέδιο σιγά σιγά επιδεικνύοντας τρομερή ευθύνη και αυταπάρνηση. Αργά και σταθερά δημιουργεί την λεγόμενη "υπηρεσία επισκεπτριών" που παρά τις όποιες δυσκολίες τη βλέπουμε να γιγαντώνεται και να απολαμβάνει τρομερής ανταπόκρισης και αποδοχής από το στράτευμα. Τόσο μεγάλη είναι η επιτυχία που αρχίζει και δημιουργεί προβλήματα, αρχικά στην τοπική κοινωνία και στη συνέχεια στην ίδια την ηγεσία του στρατού.

Μιλάμε για ένα απολαυστικότατο βιβλίο, που το μεγάλο του ατού είναι η σάτιρα. Μέσα από τις κωμικοτραγικές καταστάσεις που παρουσιάζονται στις σελίδες του ο συγγραφέας κατορθώνει με απίστευτα πετυχημένο τρόπο να σατιρίσει την δομή και λειτουργία του περουβιανού στρατού αλλά την ίδια την κοινωνία σε όλο το φάσμα της. Με τρομερή αίσθηση του χιούμορ, επινοητικότητα στους χαρακτήρες του έργου, δημιουργία επιτυχημένων αντιθέσεων και δίνοντας απίθανους διαλόγους, έχουμε ένα πραγματικά πανέξυπνο κείμενο, αστείο που σε χαλαρώνει και σε ευχαριστεί ταυτόχρονα. Μεγάλο μέρος του βιβλίου αποτελείται από αναφορές μεταξύ στελεχών του στρατού. Το τελευταίο όμως αντί για κουραστικό ίσως αποτελεί και το πιο ωραίο μέρος του, αφού η σοβαρότητα της σύνθεσης των αναφορών αυτών σε αντίθεση με την γελοιότητα των περιεχομένων τους, δίνει ένα καταπληκτικό αποτέλεσμα. 

Πολλές φορές έπιασα τον εαυτό μου να γελά ενώ διάβαζα, ενώ σκέφτηκα ότι το ίδιο ίσως να έκανε και ο ίδιος ο συγγραφέας ενώ το έγραφε. Νομίζω πως το βιβλίο αυτό αναδεικνύει το πολύπλευρο ταλέντο του Llosa καθώς τα καταφέρνει εξαίσια και στο χιουμοριστικό τομέα. Σίγουρα μπορεί να μην έχει την λογοτεχνική αξία και το ειδικό βάρος που έχουν άλλα βιβλία του, αλλά αυτό νομίζω δεν μας εμποδίζει να πούμε πως είναι ένα πολύ ωραίο βιβλίο. Τουλάχιστον εγώ το ευχαριστήθηκα και μου άρεσε πολύ.

Ματοβαμμένος μεσημβρινός

Cormac McCarthy
Εκδόσεις: Ζαχαρόπουλος
Σελίδες: 467
Τίτλος πρωτοτύπου: Blood Meridian or The evening redness in the west
Μετάφραση: Σπήλιος Μενούνος

Ο "Ματοβαμμένος μεσημβρινός" είναι το πρώτο χρονολογικά γραμμένο βιβλίο του McCarthy από αυτά που εκδόθηκαν στη χώρα μας και το τελευταίο του που διάβασα κλείνοντας έτσι όλη τη βιβλιογραφία του μέχρι στιγμής στα ελληνικά. Είναι από τους συγγραφείς που μου αρέσουν πάρα πολύ και κανένα του βιβλίο δεν με απογοήτευσε. Πολλοί ισχυρίζονται πως είναι από τους κορυφαίους εν ζωή Αμερικανούς πεζογράφους, ίσως να είναι και έτσι. Πολύ καιρό τώρα ήθελα να διαβάσω το συγκεκριμένο βιβλίο που θεωρείται πως είναι και το αριστούργημα του και τελικά το έκανα από τη συγκεκριμένη έκδοση του '92 από τον Ζαχαρόπουλο. Μια έκδοση με ένα πολύ όμορφο εξώφυλλο η οποία όμως με ζόρισε λίγο στην ανάγνωση λόγω των διαστάσεων των σελίδων (17x12 εκ.) και της μικρής σχετικά γραμματοσειράς.

Βρίσκω λίγο δύσκολο να δώσεις με μια περίληψη του βιβλίου αυτού, αυτά στα οποία μπροστά θα βρεθείς να διαβάσεις. Πάρα πολύ περιληπτικά πρόκειται για την ιστορία ενός εφήβου από το Τενεσσί των ΗΠΑ που εγκαταλείπει το σπίτι του, περιπλανιέται μέσα στην πολιτεία του Τέξας ώσπου βρίσκεται να γίνεται μέλος μιας ομάδας "στρατιωτικών" που έχουν σκοπό να εισβάλλουν στο Μεξικό και να διεκδικήσουν εκτάσεις γης από τους "βάρβαρους" ερυθρόδερμους με προσωπικό όφελος. Πάρα πολύ σύντομα αυτή η επιχείρηση έχει μακάβριο τέλος για όλους σχεδόν. Ο νεαρός ήρωας καταφέρνει να σταθεί τυχερός και να σωθεί και μετά από κάποιο διάστημα γίνεται μέλος μιας άλλης ομάδας, στρατολογημένης από την κυβέρνηση του Μεξικού ώστε να προστατέψει τους πολίτες του κράτους από τους ινδιάνους. Μιας ομάδας που αποτελείται από αποβράσματα της κοινωνίας πολλοί από τους οποίους προέρχονται μέσα από τις φυλακές και είναι διαφόρων εθνικοτήτων κυρίως όμως Αμερικανοί. Από κει και πέρα αυτή η ομάδα ακολουθεί μια δική της και πέρα από κάθε ανθρώπινη λογική πορεία μέσα στη χώρα του Μεξικού που βάφεται με αίμα. Ένα πορτραίτο της άγριας δύσης.

Όποιος έχει διαβάσει κάποιο άλλο βιβλίο του McCarthy (εκτός ίσως από τον "Δρόμο" που συμβαίνει σε μικρότερο βαθμό) θα έχει καταλάβει πως ένα από τα κύρια γνωρίσματα των βιβλίων του είναι η βία. Τίποτα όμως δεν μπορεί να προϊδεάσει κάποιον που θα το διαβάσει κι ας έχει προηγούμενη εμπειρία από τον συγγραφέα, γι' αυτό που πρόκειται να ακολουθήσει. Δεν έχω δει ποτέ τόσο βία στις σελίδες βιβλίου μέχρι στιγμής. Βία πέρα από κάθε φαντασία και πιο ωμή από ποτέ. Όλοι φαντάζομαι έχουμε δει ταινίες με βίαιες σκηνές κτλ αλλά σε ένα βιβλίο είναι πολύ διαφορετική η αίσθηση που σου δημιουργούν τέτοιου είδους σκηνές. Πραγματικά μένεις με το στόμα ανοιχτό. Εύλογα μπορεί να αναρωτηθεί κάποιος πως γίνεται να σου αρέσει ένα βιβλίο με τόσο βία και τι μπορεί να σου δώσει. Και όμως. Αυτό νομίζω πως είναι το μεγάλο επίτευγμα του McCarthy. Καταφέρνει να "πουλήσει" με ένα μοναδικό τρόπο όλο αυτό το προϊόν ώστε τελικά να αρέσει στον αναγνώστη. Χωρίς να δημιουργήσει κανέναν ουσιαστικά ολοκληρωμένο χαρακτήρα επικεντρώνει όλο τον ενδιαφέρον στην δράση. 

Ιδιαίτερη και μοναδική η γραφή του προσωπικά μου αρέσει πάρα πολύ. Περιγραφές της φύσης εκπληκτικές, έχω την αίσθηση πως μπορεί να περιγράψει ένα ηλιοβασίλεμα, ένα ποτάμι ή μια οροσειρά με χίλιους δυο τρόπους. Το όλο βιβλίο αναδεικνύει την πιο σκοτεινή πλευρά του ανθρώπου και τα πιο άγρια και ζωώδη του ένστικτα και διεισδύει στην άβυσσο της ανθρώπινης ψυχής. Μου άρεσε αρκετά χωρίς όμως να με ξετρελάνει. Η αλήθεια είναι πως το περίμενα καλύτερο. Το βιβλίο θέλει ειλικρινά γερό στομάχι και δεν μπορώ να πω με σιγουριά πως θα διασκεδάσει κάποιον που θα το διαβάσει. Έχοντας διαβάσει και τα 6 βιβλία του που έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά, θεωρώ πως δεν είναι το κορυφαίο του. Αυτό που μου άρεσε περισσότερο από όλα είναι το "Όλα τα όμορφα άλογα".