Κι άσε τον κόσμο τον μεγάλο να γυρίζει

Colum McCann
Εκδόσεις: Καστανιώτη
Σελίδες: 461
Τίτλος πρωτοτύπου: Let the great world spin
Μετάφραση: Αύγουστος Κορτώ

Το βιβλίο με αυτόν τον πολύ ενδιαφέρον τίτλο χάρισε στον Ιρλανδό McCann δύο πολύ σημαντικά βραβεία. Το 2009 το National Book Award και το 2011 το βραβείο IMPAC. Αν και γίνεται πολύς λόγος σχετικά με τα βραβεία γενικότερα, τον τρόπο σκέψης με τον οποίο δίνονται, το κατά πόσο αξίζουν κτλ, νομίζω πως είναι ενδιαφέρον να ασχοληθείς με τα βιβλία που βραβεύονται. Όχι τόσο για τον τίτλο καθεαυτό αλλά προσωπικά μ' αρέσει να προσπαθώ να δω τι ακριβώς είδαν κάποιοι άνθρωποι (μια επιτροπή καλύτερα) ώστε να προχωρήσουν σε μια τέτοια κίνηση.

Το μυθιστόρημα ξεκινά πολύ εντυπωσιακά. Ένα πρωινό του 1974 ο αγουροξυπνημένος πληθυσμός της Νέας Υόρκης που πηγαίνει στις δουλειές του βρίσκεται άναυδος μπροστά σε ένα αλλόκοτο αλλά και απίστευτο θέαμα. Ένας άνθρωπος ισορροπεί πάνω σε ένα σύρμα που συνδέει τους πύργους του παγκόσμιου εμπορίου. Στη συνέχεια μεταφερόμαστε στο Δουβλίνο της Ιρλανδίας στη δεκαετία του '50 και παρακολουθούμε την ιστορία δυο έφηβων νεαρών, αδέρφια που μεγαλώνουν με την μητέρα τους. Αρκετά διαφορετικοί χαρακτήρες ο νεαρότερος ζωηρός και οξύθυμος, ο μεγαλύτερος περισσότερο σοβαρός και ώριμος (ως είθισται σε αδέρφια επί τον πλείστον). Τα χρόνια περνάνε, ο καθένας ακολουθεί τον δρόμο του και βρίσκονται να ξανασυναντιούνται, μάλλον αποτυχημένοι και οι δύο, στη Νέα Υόρκη στην εποχή που χρονολογικά τοποθετείται η αρχή του βιβλίου.

Από κει και πέρα και χωρίς καμιά προειδοποίηση η πλοκή μεταπηδά σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, διαφορετικούς τόπους πλοκής, με διαφορετικούς πρωταγωνιστές. Παρακολουθούμε μέσα από σύντομες ιστορίες πολλούς διαφορετικούς χαρακτήρες. Μια συντροφιά γυναικών που οργανώνουν συναντήσεις και τις ενώνει η απώλεια των γιων τους στον πόλεμο του Βιετνάμ, μια νοσοκόμα χήρα από τη Γουατεμάλα που μένει μόνη με τα δύο παιδιά της, πόρνες και νταβατζήδες από το κακόφημο Bronx, σκηνές από τη ζωή του ίδιου του σχοινοβάτη, ένα ζευγάρι κατεστραμμένων καλλιτεχνών που προσπαθεί να ορθοποδήσει στη ζωή εγκαταλείποντας τα ναρκωτικά, ένας δικαστικός. Ιστορίες που με κάποιον μοναδικό τρόπο έρχονται σε επαφή η μια με την άλλη.

Το βιβλίο είναι πολύ ιδιαίτερο. Δεν θα έβαζα το χέρι μου στη φωτιά ότι θα αρέσει σε όλους. Ο χρόνος παίζει μπρος και πίσω, η αφήγηση είναι στο πρώτο πρόσωπο αλλά από διαφορετικούς χαρακτήρες κάθε φορά. Αν κάποιος ζητάει μια γραμμική ροή στην πλοκή ενός βιβλίου ίσως να μπερδευτεί αρκετά. Κατά την γνώμη μου όμως ο McCann καταφέρνει να μας δώσει κάτι πάρα πολύ πετυχημένο. Ένα άκρως κοινωνικό μυθιστόρημα με πολύ μεγάλες δόσεις ρεαλισμού. Καθώς το διάβαζα σκέφτηκα πως για να το απολαύσεις πρέπει να του αφεθείς. Να αφήσεις το βιβλίο να σε οδηγήσει  χωρίς να περιμένεις κάτι συγκεκριμένο στην επόμενη σελίδα, στο επόμενο κεφάλαιο. Το αποτέλεσμα νομίζω πως είναι εκπληκτικό, κάποιες στιγμές αισθανόμουν πως κατασκοπεύω τη ζωή των πρωταγωνιστών κρυμμένος πίσω από έναν καθρέφτη ή από την κλειδαρότρυπα μιας πόρτας. Οι πολλές  ιστορίες του θα μπορούσαν να σταθούν ίσως και ως αυτόνομα διηγήματα και μέσα από αυτές ο συγγραφέας διεισδύει στο βάθος της κοινωνικής ζωής του εκάστοτε χαρακτήρα και στον τρόπο σκέψης του, παρουσιάζοντας κρυφές πτυχές του. 

Το όλο εγχείρημα είναι αρκετά δύσκολο και με ρίσκο ως προς τον τρόπο που θα το δεχτεί ο αναγνώστης. Προσωπικά με κέρδισε και το ευχαριστήθηκα πραγματικά. Ένα πολύ ωραίο βιβλίο συγχαρητήρια στον συγγραφέα.

Τα σταφύλια της οργής

John Steinbeck

Εκδόσεις: Γράμματα

Σελίδες: 574

Τίτλος πρωτοτύπου: The grapes of wrath

Μετάφραση: Κοσμάς Πολίτης

Πολλές φορές αναρωτιέμαι ποιο το νόημα να διαβάζεις ένα μυθιστόρημα και τι μπορείς να αποκομίσεις από αυτό. Τα "σταφύλια της οργής" λοιπόν νομίζω πως είναι ένα από αυτά που μπορούν να σου δώσουν τόσα πολλά διαβάζοντας το. Ένα βιβλίο που χάρισε στον Steinbeck το βραβείο Pulitzer το 1940 και ένα από τα πολλά που "ανάγκασαν" την επιτροπή να τον βραβεύσει με το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1962.

Αν και δε μπορώ να πω πως είμαι λάτρης των κλασσικών, το βιβλίο αυτό νομίζω πως με συγκλόνισε στην κυριολεξία. Αν μου ζητούσαν να δώσω έτσι ένα τίτλο θα το χαρακτήριζα "Μάθημα ζωής". Στην αρχή ίσως να μου φάνηκε κάπως αργό, η συνέχεια δε όμως ήταν παραπάνω από εξαιρετική. Πρόκειται για την ιστορία μιας πολυμελούς οικογένειας στην Αμερική που χάνουν τα κτήματα τους, όπως και πολλοί άλλοι γύρω τους και αναγκάζονται να μετατοπιστούν, ψάχνοντας την γη της επαγγελίας τους. Αυτό που συναντούν στην πορεία είναι η φτώχεια, η εκμετάλλευση, η εξαθλίωση, η αδυναμία να καλύψουν τις ανάγκες τους. Τα γεγονότα αυτά τους αλλάζουν, κάποιοι στην πορεία χάνονται, άλλοι φεύγουν από μόνοι τους. Κάποιοι όμως προχωράνε, ωριμάζουν, κάνοντας αποφασιστικά βήματα..

Εκπληκτική η απόδοση μιας τεράστιας γκάμας χαρακτήρων. Εξυμνείται ο σπουδαίος ρόλος της μητέρας μέσα σε μια οικογένεια και αξίες όπως η περηφάνια και η αξιοπρέπεια. Ένα βιβλίο κυριολεκτικά γεμάτο σοβαρά και ουσιώδη νοήματα. Για το τέλος του δε, τι να πει κανείς.. Ειλικρινά έμεινα χωρίς λόγια, άφωνος εντελώς μπροστά στα συναισθήματα που μπορεί να σου δημιουργήσει η λογοτεχνία. Συνίσταται σε όλους, όχι απλά ανεπιφύλακτα, ούτε ακριβώς σαν κάτι must, θα έλεγα σαν κάτι Have to read.. Ένα πάρα πολύ εύστοχο σχόλιο που μου έχουν πει για το βιβλίο αυτό ήταν: "πρέπει να το δώσουμε στους εξωγήινους μετά από ν χρόνια που θα έρθουν στη γη να το διαβάσουν για να καταλάβουν τι εστί ανθρωπότητα και τι μπορεί να παράξει" και συμφωνώ απόλυτα. Τόσο τέλειο το βρήκα. 

Δεν έχω διαβάσει κάποιο άλλο βιβλίο του Steinbeck και μετά από τα σταφύλια της οργής πραγματικά φοβάμαι να το κάνω μήπως και απογοητευθώ σε σχέση με αυτό. Ο "δρόμος με τις φάμπρικες" με περιμένει στο ράφι, κάποια στιγμή θα βρω το θάρρος πιστεύω.

Το αόρατο βουνό

Carolina De Robertis
Εκδόσεις: Α. Α. Λιβάνη
Σελίδες: 527
Τίτλος πρωτοτύπου: The invisible mountain
Μετάγραση: Έφη Τσιρώνη

Ακόμα και στην πιο αισιόδοξη μου πρόβλεψη δεν θα περίμενα πως θα μου άρεσε τόσο πολύ ένα βιβλίο που στο εξώφυλλο του έχει ένα φουστάνι. Θα είμαι ειλικρινής. Αποκλείεται να διάβαζα αυτό το βιβλίο αν δεν το αποκτούσα στα πλαίσια μιας προσφοράς μαζί με άλλα δύο του συγκεκριμένου εκδοτικού οίκου. Μια απρόσμενα ευχάριστη έκπληξη.

Κι' αν στο προηγούμενο post έλεγα πως ο Miller τα πήγε καλούτσικα σαν πρωτοεμφανιζόμενος, εδώ νομίζω πως μιλάμε για κάτι πάρα πολύ καλό. Με το βιβλίο αυτό να αποτελεί το πρώτο της Ουρουγουανής De Robertis, θα χαρακτήριζα το ντεμπούτο της τουλάχιστον εντυπωσιακό. Αν συνεχίσει στον ίδιο ρυθμό είμαι πολύ αισιόδοξος για το μέλλον της ως συγγραφέα. Πρόκειται για την ιστορία τριών γενεών γυναικών και πιο συγκεκριμένα γιαγιάς, μητέρας και κόρης που ξεκινάει από τις τελευταίες μέρες του 19ου αιώνα και φτάνει ως το 1990. Αυτές οι τρεις γυναίκες αποτελούν τους κεντρικούς χαρακτήρες του βιβλίου ανάμεσα στους πολλούς που παρουσιάζονται στις σελίδες του -ανδρικούς και γυναικείους- χωρίς όμως η ποσότητα αυτών να σε αποσυντονίζει και να σε κουράζει. Τρεις ιστορίες γυναικών που αναδεικνύουν τα διαφορετικά χαρακτηριστικά κάθε ηρωίδας ξεχωριστά, άλλοτε ρομαντισμό, άλλοτε πνεύμα, άλλοτε επαναστατικό χαρακτήρα και πραγματικά η μια ιστορία είναι καλύτερη από την άλλη. 

Εδώ θα ήθελα να κάνω μια απαραίτητη σημείωση (δική μου): Το βιβλίο ΔΕΝ απευθύνεται μόνο σε γυναίκες. Κάτι που δυστυχώς πολύ εύκολα μπορεί να θεωρηθεί εξαιτίας του ΚΑΚΟΥ εξωφύλλου του. Πολύ δύσκολα θα πιάσει στα χέρια του άντρας το συγκεκριμένο βιβλίο μόνο και μόνο από την εμφάνιση του. Αν επέλεγα εγώ κάτι ίσως να ήταν ένας χάρτης της Λατινικής Αμερικής, κάτι ουδέτερο τέλος πάντων. Είναι ένα βιβλίο για όλους ανεξαιρέτως που ζητούν ένα απολαυστικό ανάγνωσμα.

Πάρα πολύ καλογραμμένο, ξεχειλίζει από εικόνες, ήχους, αρώματα της Λατινικής Αμερικής. Εθιστικό θα έλεγα. Ταυτόχρονα με την πλοκή μας ξετυλίγεται η σύγχρονη ιστορία της Ουρουγουάης αποτελώντας πάντα το φόντο του βιβλίου, αλλά και όχι μόνο αφού ανάμειξη έχουμε και στην ιστορία της Αργεντινής που αποτελεί μέρος που διαδραματίζεται η πλοκή καθώς και σχετικές αναφορές σε Βραζιλία ακόμα και Κούβα. Πολιτικό και κοινωνικό φόντο αποδίδονται έξοχα μέσα από τις σελίδες και αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του βιβλίου. Οι χαρακτήρες αν και πολλοί στο σύνολο είναι διαμορφωμένοι πάρα πολύ καλά, ενώ εξυμνείται η γυναίκα ως ανεξάρτητη υπόσταση και η ποίηση. Η γραφή είναι λυρική, ποιητική, ρομαντική και σκληρή σε άλλες περιπτώσεις, ένας συνδυασμός που σε κάνει να κολλήσεις στις σελίδες του.

Reality..

Κάτω από το χιόνι

A. D. Miller
Εκδόσεις: Ωκεανίδα
Σελίδες: 352
Τίτλος πρωτοτύπου: Snowdrops
Μετάφραση: Ρένα Χατχούτ

Όταν εκδόθηκε το συγκεκριμένο βιβλίο την άνοιξη νομίζω που μας πέρασε, διαβάζοντας την σύνοψη του, λίγο η ζωή ενός δυτικοευρωπαίου στην ανατολική Ευρώπη, λίγο η Μόσχα, μου είχαν κινήσει το ενδιαφέρον. Δεν το αγόρασα προτού με έκπληξη δω πως είχε συμπεριληφθεί στη longlist για το φετινό Booker. Αποφάσισα να το αγοράσω. Αργότερα προς μεγαλύτερη έκπληξη μου το είδα να συμπεριλαμβάνεται και στη shortlist. Μάλιστα τότε ήταν το μόνο από όλη τη λίστα που είχε εκδοθεί στα ελληνικά.

Πρωτοεμφανιζόμενος Άγγλος συγγραφέας και με αυτό το βιβλίο να αποτελεί το ντεμπούτο του νομίζω πως τα πήγε καλούτσικα. Είναι ένα ψυχολογικό θρίλερ και η πλοκή του τοποθετείται στη Μόσχα στις αρχές του 21ου αιώνα. Πρόκειται για την εμπειρία που βιώνει ένας Βρετανός δικηγόρος, που μπαίνοντας στην δεκαετία των '30 και με εμφανείς τις επιδράσεις από την κρίση της μέσης ηλικίας, αποφασίζει να μετατεθεί και να δουλέψει στη Μόσχα ώστε να αλλάξει του ρου της ζωής του. Αυτό που ανακαλύπτει με τον καιρό είναι το πόσο εύκολα μπορεί να πέσει κανείς θύμα απάτης και να χρησιμοποιηθεί για λογαριασμό τρίτων, καθώς η αφέλεια πληρώνεται.

Μας παρουσιάζει μια Μόσχα στη μετακομμουνιστική εποχή, σύγχρονη πια, με ξεκάθαρες τάσεις νεοπλουτισμού και υπερβολών, όπου με το χρήμα μπορείς να κάνεις τα πάντα και τη διαφθορά να κυριαρχεί σε όλα τα επίπεδα. Οι γυναίκες φυσικά δε λείπουν από τις σελίδες του βιβλίου που δίνουν σε αυτό αλλά και στη Μόσχα γενικότερα ένα ηδονιστικό χαρακτήρα. Ταυτόχρονα με την πλοκή μας δίνει κάποιες αρκετά ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες από την ζωή στην πρωτεύουσα, τον τρόπο ζωής και σκέψης των ανθρώπων εκεί, παρουσιάζοντας αρκετές ιδιαιτερότητες τους. 

Γενικά η υπόθεση του βιβλίου είναι αρκετά "πιασάρικη", είναι απλό και εύκολο στην ανάγνωση. Η γνώμη μου; Εντάξει προφανώς δε μιλάμε για κάποιο αριστούργημα, ούτε για κάποιο βιβλίο που θα το θυμάσαι για χρόνια. Προσωπικά πέρασα καλά τις 3-4 μέρες που το διάβασα αφήνοντας μου μια ευχάριστη αίσθηση.

Η δύναμη και η δόξα

Graham Greene
Εκδόσεις: Ζαχαρόπουλος
Σελίδες: 287
Τίτλος πρωτοτύπου: The power and the glory
Μετάφραση: Λένα Σακελλαρίου

Η "δύναμη και η δόξα" ήταν το τελευταίο βιβλίο που διάβασα. Από καιρό τώρα τρωγόμουν να ασχοληθώ λίγο με τον Greene και επέλεξα αυτό το βιβλίο που θεωρείται και το αριστούργημα του. Έχοντας γράψει πάρα πολλά βιβλία - περίπου 35 στο σύνολο, κάποια από τα οποία θεωρούνται κλασσικά το σύνολο του έργου του εκτιμάται πάρα πολύ και πολλοί υποστηρίζουν πως είναι ένας από τους μεγάλους αδικημένους του θεσμού καθώς ίσως θα έπρεπε να βραβευόταν κάποια στιγμή με ένα Νόμπελ. Υπάρχουν δε κάποιες φήμες, πως μια προσωπική κόντρα με ένα μέλος της Σουηδικής Ακαδημίας αποτέλεσε ανασταλτικό παράγοντα για αυτό το γεγονός.

Η πλοκή του βιβλίου τοποθετείται σε μια νότια πολιτεία του Μεξικού, χωρίς αυτή να κατονομάζεται. Ένα κράτος που μας παρουσιάζεται σε μια φάση διάλυσης, ερειπωμένο, φτωχό, σε μια κατάσταση αποσύνθεσης. Ένα Μεξικό αστυνομικοκρατούμενο και στρατοκρατούμενο. Τα όργανα της τάξης έχουν τον πλήρη έλεγχο και εφαρμόζουν τους δικούς τους κανόνες, φτάνοντας πολλές φορές μέχρι τα άκρα. Κεντρικός χαρακτήρας ένας ιερέας. Στην ουσία ο τελευταίος καθολικός ιερέας που έχει απομείνει καθώς ο Χριστιανισμός ήταν υπό καθεστώς απαγόρευσης και διωγμού. Ένας ιερέας με πολλές ιδιαιτερότητες και αρκετά περίεργο χαρακτήρα, αρκεί να σημειωθεί πως χαρακτηρίζεται σαν "μπεκρόπαπας".

Παρακολουθούμε την περιπλάνηση αυτού του ιερέα μέσα στη χώρα του Μεξικού, όντας κυνηγημένος, στην προσπάθεια του να αποφύγει τη σύλληψη από τις αρχές καθώς αυτό θα σήμαινε και την θανατική του καταδίκη. Αυτό που μου άρεσε πολύ και το βρήκα πολύ ενδιαφέρον είναι τα ηθικά διλήμματα που θίγονται μέσα στην όλη πλοκή του βιβλίου. Το καλό και το κακό, η πίστη και η απιστία, το καθήκον και η θυσία σε αντιδιαστολή με την διαφυγή και την σωτηρία. Επίσης ωραία και διαφωτιστικά μας δίνεται η εικόνα της κατάστασης του κράτους. Παρόλο που θεωρείται αριστούργημα, για ένα περίεργο λόγο που δεν μπορώ ακριβώς να εξηγήσω, καθώς δεν βρήκα κάτι συγκεκριμένο που δεν μου άρεσε, δεν θα το έβαζα ανάμεσα στα καλύτερα βιβλία που έχω διαβάσει. Καλό μεν αλλά δεν ήταν κάτι που θα με συνεπάρει ώστε να το αποθεώσω.

Από το χειρόγραφο του βιβλίου

Σανταράμ

Gregory David Roberts
Εκδόσεις: Διήγηση
Σελίδες: 973
Τίτλος πρωτοτύπου: Shantaram
Μετάφραση: Ευαγγελία Μούμα

Πολλές φορές πηγαίνοντας σε ένα βιβλιοπωλείο έχω πιάσει τον εαυτό μου να βρίσκεται στο εξής δίλημμα: Να αγοράσω κάποιο βιβλίο το οποίο πραγματικά θέλω να προσθέσω στην βιβλιοθήκη μου ή με τα ίδια χρήματα να αποκτήσω τρία, ίσως και τέσσερα άλλα, τα οποία πιθανότατα δεν θα αγόραζα (εκείνη τη στιγμή τουλάχιστον) αλλά επειδή είναι σε προσφορά μου κεντρίζουν το ενδιαφέρον. Λοιπόν, το Σανταράμ ανήκει στην δεύτερη κατηγορία. Αφού το διάβασα κάποια στιγμή μέσα στο καλοκαίρι, το μόνο που έχω να πω είναι πως είναι ένα βιβλίο που απόλαυσα πραγματικά, χωρίς την παραμικρή δόση υπερβολής.

Πρόκειται για την ιστορία ενός Αυστραλού, δραπέτη από τις φυλακές υψίστης ασφαλείας της χώρας του. Ενός φυγά ο οποίος μη μπορώντας να έρθει σε επαφή πια με την οικογένεια και τα αγαπημένα του πρόσωπα, λόγω του κινδύνου της επανασύλληψης του από τις αρχές, αναγκάζεται να αυτοεξοριστεί για να σωθεί. Ο προορισμός αυτής της εξορίας που επιβάλλει στον εαυτό του είναι η Ινδία και πιο συγκεκριμένα η Βομβάη. Μια πόλη εντελώς διαφορετική από τα δικά του δεδομένα. Μια πόλη των αντιθέσεων - της φτώχειας και του πλούτου, της ομορφιάς και της ασχήμιας, των απλών ανθρώπων και των μεγάλων επιχειρηματιών. Μια πόλη που τον κερδίζει σχεδόν από την πρώτη στιγμή και τον γοητεύει. Αρχικά ξεκινάει τη νέα του ζωή σαν τουρίστας, σύντομα όμως θα αναγκαστεί να δουλέψει ώστε να επιβιώσει.

Μέσα σε αυτή τη νέα πορεία της ζωής του έρχεται σε επαφή με άτομα από κάθε είδους κοινωνική τάξη. Τουρίστες, ανθρώπους της ινδικής επαρχίας, κατοίκους των παραγκουπόλεων, τυχοδιώκτες και επιχειρηματίες, καλλιτέχνες και γκάνγκστερ της μαφίας. Μέσα σε όλο αυτό το κοινωνικό συνονθύλευμα καταφέρνει να βρει την δική του γη της επαγγελίας, απολαμβάνοντας τους καρπούς της ελευθερίας, έχοντας γύρω του ανθρώπους που το χαρακτηριστικό τους είναι η μεγάλη τους καρδιά. Εξού και η Ινδία είναι γνωστή ως χώρα της καρδιάς.

Οι περιγραφές της Βομβάης και της Ινδίας γενικότερα αλλά και όχι μόνο καθώς έχουμε σκηνές από Αυστραλία, ακόμα από Αφγανιστάν και Πακιστάν είναι αν μη τι άλλο φοβερές. Ζεις για τα καλά την υπόθεση του βιβλίου και πραγματικά νομίζεις πως βρίσκεσαι μέσα στη Βομβάη και περπατάς στους δρόμους της. Ένιωσα μια απίστευτη οικειότητα κατά την διάρκεια της ανάγνωσης. Η απόδοση των πολυάριθμων και διαφορετικών χαρακτήρων είναι εκπληκτική. Ένας από τους πιο αξιολάτρευτους χαρακτήρες που γνώρισα ποτέ σε βιβλίο που ακούει στο όνομα "Πραμπάκερ", μέσα στις σελίδες. Αν υπήρχε όσκαρ δεύτερου ρόλου σε χαρακτήρα βιβλίου θα ήταν από τα πρώτα φαβορί.

Η υπόθεση του βιβλίου δε, είναι μια φοβερή περιπέτεια που παρά τον τεράστιο όγκο του δε σε κουράζει ούτε στιγμή. Ταυτόχρονα σε ταξιδεύει και σε κάνει να γνωρίσεις μια χώρα και έναν πολύ ενδιαφέρον λαό. Αν κάποιος έχει το χρόνο, την υπομονή και την διάθεση να απολαύσει μια φανταστική ταινία διαβάζοντας τη μέσα από τις σελίδες ενός βιβλίου το προτείνω ανεπιφύλακτα.